17.06.2022 12:40

Постаць Пятра Бітэля

19 чэрвеня споўніцца 110 гадоў з дня нараджэння сумленнага сына беларускага народа, настаўніка, паэта і перакладчыка Пятра Іванавіча Бітэля.

Даваенны здымак Пятра Бітэля. Даваенны здымак Пятра Бітэля.

Схіляю галаву перад постаццю гэтага чалавека, перад яго светлым розумам, яго непахіснай грамадзянскай пазіцыяй, пачуццём уласнай годнасці, павагі да ўсяго створанага чалавецтвам і шчырай, адданай любові да мовы, зямлі, якія далі жыццё і развіццё яго творчаму таленту. Прыходзяць на памяць радкі яго верша, адрасаванага ўнуку:

«… Шануй чужое аж да пакланення,
Сваё любі да самазабыцця».

Вось крыніца яго натхнення — у бязмежнай, бясконцай любові да ўсяго свайго: да неба над галавой, да прыгажосці роднай беларускай зямлі. Нагадаю яго верш:

Што сягоння пахне гэтак —
Вецер ранні, дождж іскрысты?
Гэта з бэзу шызых кветак
Льецца водар лёгкі, чысты.
А што звоніць гэтак шкляна
Серабрыста, як званочкі?
Гэта дробны дождж старанна
Мые травы і лісточкі.
А чаму ў зялёных водах
Хмары плаваюць сягоння?
Заганяе ветру подых
Іх у гэтыя бяздонні.
Вунь зірнула сонца з хмары,
Дожджык ход свой замарудзіў,
Пасвятлелі ніў абшары,
А далей скажы што будзе?

З малых гадоў Пятро імкнуўся да ведаў, хацеў стаць настаўнікам і здзейсніў сваю мару. Аб гэтым этапе свайго жыцця ён раскажа ў вершаванай паэме «Баруны». Там знаходзілася настаўніцкая семінарыя, якая рыхтавала настаўнікаў для вёскі. Сваіх настаўнікаў ён прыгадвае шчырым, добрым словам:

… Таўпуцца, лезуць успаміны,
Плывуць няспынна, як рака…
Гляджу на даўнія хвіліны
Ізноў вачыма юнака.
І далей:
Сумленна, чэсна, працавіта
Яны прайшлі жыццёвы шлях,
А так ахвярнасць іх забыта
Ужо сягоння на людзях.
Што часам можна дацца дзіву…
У іх гісторыі праўдзівай
Неверагоднае штокрок.
І хоць пакрыў былое змрок,
Скажу пра нашу школу смела,
Што многа нам яна дала,
І што выхоўваць для сяла
Яна настаўнікаў умела.
З Барунскай школы педагог
Умеў рабіць адзін за трох.

Ён любіў сваю настаўніцкую працу, але лёс (паводле выказвання самога Пятра Іванавіча) не быў прыхільны да яго і ставіў на жыццёвым шляху розныя перашкоды ў выглядзе беспрацоўя, зняволення, дрэннага стаўлення ўладных структур. Яго талент, працавітасць, адданасць творчасці нязменна знаходзілі выйсце. Так было і са стварэннем перакладу паэмы Адама Міцкевіча «Пан Тадэвуш». Гэты пераклад, па словах Максіма Танка, быў выкананы на высокім мастацкім узроўні ў 1953 годзе, у час зняволення, на мяшках ад цэменту зялёнкай. На жаль, ён быў надрукаваны ў 1992 годзе, пасля яго смерці. З існуючых, прачытаных мной перакладаў, лічу яго лепшым.

Верай у перамогу дабра прасякнута вершаваная казка «Зялёная царэўна». Нягледзячы на ўсе выпрабаванні лёсу, Пётр Іванавіч свята верыў у дабрыню і чалавечнасць, не страціў пяшчотнага стаўлення да блізкіх. Аб гэтым сведчыць яго верш, напісаны на свята жанчын 8 Сакавіка сваім дачцэ, унучцы, праўнучцы:

Баба Аля, мама Тома
І Надзюша, як вядома,
Вельмі мілыя жанчыны.
Дык вось з гэтае прычыны
Іх віншуюць у дзень свята:
Бабу Алю — мама й тата,
А за імі тут жа ўслед
Маму Тому — бабка й дзед,
А затым віншуюць Надзю
З днём жанчын прабабка й прадзед.
І ўсім зычаць з той нагоды
Быць бадзёрымі заўсёды,
Харашэць, душой расці,
Шчасце сталае знайсці,
Бед, хвароб не знаць ніколі
І пражыць сто год і болей.
А складалі вершык гэты
Не адзін, а тры паэты
Вельмі доўга і заўзята
Прадзядуля, дзед і тата.

Гэта вершаванае пасланне датуецца 8 сакавіком 1991 года, за некалькі месяцаў да смерці паэта 18 лістапада 1991 года ад чацвёртага інфаркту. Усё жыццё ён аддаваў цяпло сэрца і святло душы блізкім і народу Беларусі.

Тамара АЎСЯННІКАВА (ШЫПУЛЬ).
Фота: архіў Тамары БЯРЭЗІНАЙ.

Прочитано 312 раз
Заимствованная инф.

Этот адрес электронной почты защищён от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.